ورم دست بعد از تزریق سرم یکی از تجربههای شایع اما نگرانکنندهای است که خیلی از افراد پس از دریافت مایعات وریدی با آن مواجه میشوند.
در این مطلب از مجلهی کوشان نرس تصمیم داریم به بررسی علت و درمان التهاب دست بعد از تزریق سرم بپردازیم و اطلاعاتی را در این باره بیان کنیم. برای کسب اطلاعات بیشتر با ما همراه شوید.
منظور از ورم دست بعد از تزریق سرم چیست؟
ورم دست بعد از تزریق سرم که در اصطلاح پزشکی به آن اینفیلتراسیون (Infiltration) یا اکستراوازاسیو (Extravasation) گفته میشود، به معنی تجمع غیرطبیعی مایع سرم یا دارو در بافتهای نرم زیر پوست دست است. این عارضه زمانی اتفاق میافتد که سوزن یا کانولای آنژیوکت از جدار رگ خارج شود، یا دیواره رگ به دلیل فشار و آسیب جزیی دچار نشت گردد؛ در نتیجه، مایعی که باید وارد جریان خون شود، به بافتهای اطراف رگ نفوذ میکند.
این حالت معمولا با نشانههایی همچون پفکردگی و برجستگی موضعی، احساس سفت شدن پوست، درد یا سوزش، و احساس سرمای غیرعادی در اطراف محل تزریق همراه است. اگرچه این مشکل در صورت تشخیص سریع و خارج کردن آنژیوکت به راحتی کنترل میشود و خطر جدی ندارد، اما بیتوجهی به آن میتواند باعث فشردگی اعصاب موضعی، آسیب به بافت یا التهاب شدید رگ شود.
چرا بعد از تزریق سرم دست ورم میکند؟
عوامل و فاکتورهای مختلفی وجود دارد باعث میشود پس از سرم تراپی، دست ورم کند. از مهمترین علت ورم دست بعد از سرم میتوانیم به موارد زیر اشاره کنیم:
- خروج آنژیوکت از داخل رگ (اینفیلتراسیون): جابهجا شدن سوزن یا تکان دادن ناگهانی دست باعث میشود سوزن از دیواره رگ بیرون بزند و مایع سرم مستقیماً وارد بافت زیر پوست شود.
- پاره شدن یا نشت از دیواره رگ: اگر رگ نازک، شکننده یا کمآب باشد، ممکن است تحت فشار ورود مایع سرم آسیب ببیند و مایعات از سوزنهای ریز دیواره رگ به بیرون نشت کنند.
- تنظیم نبودن سرعت تزریق (چکیدن سریع سرم): ورود حجم زیادی از مایع با سرعت بالا به داخل رگهای کوچک، فشار داخل رگ را بیش از حد بالا برده و باعث تراوش مایع به بافتهای اطراف میشود.
- التهاب دیواره رگ (فلبیت): تحریک شیمیایی رگ به دلیل برخی داروها یا استفاده طولانیمدت از یک آنژیوکت، باعث تورم دیواره رگ و تجمع مایع در آن ناحیه میگردد.
- تجمع مایعات به دلیل رگگیری نادرست: تلاشهای مکرر برای رگگیری در یک نقطه یا انتخاب رگهای ضعیف و آسیبدیده، زمینه را برای نشت مایع و ورم دست فراهم میکند.
راههای درمان ورم دست بعد از تزریق سرم
راهکارهای مختلفی جهت درمان ورم دست پس از سرم زدن وجود دارد که اغلب در خانه انجام میشوند. از مهمترین این راهکارها میتوانیم به موارد زیر اشاره کنیم:
استفاده از کمپرس سرد در ۲۴ ساعت اول
در همان نخستین روزی که متوجه ورم دست ناشی از سرم زدن شدید، چند تکه یخ را درون یک حوله یا پارچه تمیز بپیچید و آن را حدود ۱۵ تا ۲۰ دقیقه روی موضع متورم بگذارید. این اقدام رگهای خونی ناحیه را تنگتر کرده و مانع از انتشار بیشتر مایع سرم در بافتهای اطراف میشود. علاوه بر این، یخ مثل یک مسکن طبیعی عمل میکند و احساس سوزش، داغی و درد آزاردهنده دست را سریع تسکین میدهد. فراموش نکنید که یخ را هیچگاه بدون پوشش پارچهای روی پوست قرار ندهید تا دچار یخزدگی و آسیب پوستی نشوید.
استفاده از کمپرس گرم بعد از گذشت ۲۴ ساعت
پس از سپری شدن یک شبانهروز از بروز تورم، وقت آن میرسد که روش درمان را تغییر دهید و از حوله مرطوب و گرم یا کیسه آبگرم استفاده کنید. گرمای ملایم باعث گشاد شدن عروق و جهش جریان خون در دست آسیبدیده میشود. این گردش خونِ بیشتر، روند تخلیه مایع آبآورده زیر پوست را سرعت میبخشد، جذب املاح را در بدن راحتتر میسازد و گرفتگی و سفتی آزاردهنده بافت دست را به مرور از بین میبرد.
بالا نگه داشتن دست بالاتر از سطح قلب
در زمان استراحت، نشستن یا خوابیدن، دست متورم خود را به کمک چند بالش یا پشتی نرم، در سطحی بالاتر از قفسه سینه قرار دهید. با این کار، نیروی جاذبه زمین به کمک شما میآید و مایعات تجمعیافته در بافت دست را به سمت رگهای اصلی و جریان خون مرکزی هدایت میکند. ادامه دادن این حالت ساده طی روز، حجم التهاب و فشار روی پوستان را به شکل قابل توجهی کاهش میدهد.
استفاده از ژلها و پمادهای ضدالتهاب با نظر کادر درمان
در صورت تایید پزشک یا پرستار، میتوانید از مقدار کمی پماد ضدالتهاب مانند ژل پیروکسیکام یا دیکلوفناک روی نواحی متورم استفاده کنید. این داروی موضعی با نفوذ به بافتهای زیرین، واکنشهای التهابی را مهار کرده و درد و فشار موضع را تسکین میدهد. دقت داشته باشید که پماد را فقط روی پوست سالم بمالید و از زدن آن روی سوراخ آنژیوکت یا زخمی که هنوز باز است پرهیز کنید.
پرهیز از تحرک و استراحت دادن کامل به دست
تا زمانی که اثرات تورم و درد به طور کامل فروکش نکرده است، از دست آسیبدیده کار نکشید و از برداشتن وسایل سنگین یا انجام کارهای خانگی خودداری کنید. حواستان باشد که حرکت دادن مکرر مچ، انگشتان یا فشار آوردن به موضع، بافتهای حساس و ملتهب را دوباره تحریک میکند، باعث انتشار مایع سرم به قسمتهای بالاتر دست میشود و زمان ریکاوری شما را طولانیتر خواهد کرد.
جالب است بدانید ماساژ ملایم از روز دوم نیز میتواند برای کاهش التهاب ناشی از تزریق سرم مفید باشد.
ورم دست پس از سرم تراپی؛ چه زمانی بیخطر است؟
اگر ورم دستتان خیلی جزیی است و فقط دور تا دور محل آنژیوکت کمی پف کرده، اصلاً جای نگرانی نیست. این تورم خفیف معمولا به خاطر حساسیت پوست به چسب یا تجمع مقدار خیلی کمی مایع زیر پوست ایجاد میشود. تا زمانی که درد شدیدی ندارید، انگشتان دستتان به راحتی حرکت میکنند و پوست ناحیه داغ یا خیلی قرمز نشده، این حالت کاملا طبیعی است و ظرف چند ساعت تا نهایت ۲۴ ساعت با کمی استراحت و کمپرس مناسب به کلی برطرف میشود.
چه زمانی برای درمان ورم دست ناشی از سرم تراپی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر ورم دست به جای فروکش کردن رو به افزایش باشد و به ساعد، بازو یا انگشتان سرایت کند، بررسی سریع توسط پزشک ضروری است. همچنین بروز نشانههایی مثل درد شدید و ضرباندار، داغ شدن و قرمزی چشمگیر پوست، احساس بیحسی، گزگز یا سوزنسوزن شدن دست، سفت و بادکردگی شدید پوست، یا سرد و کبود شدن انگشتان از علائم هشداردهندهای هستند که نشان میدهند فشار مایع به اعصاب یا عروق وارد شده یا التهاب و عفونت در حال شکلگیری است.
همچنین اگر ورم دست با تب، لرز یا ترشح چرک از محل تزریق همراه باشد، یا پس از ۲4 تا ۴۸ ساعت هیچ نشانهای از بهبودی در آن دیده نشود، نباید وقت را تلف کرد و باید فورا به مرکز درمانی یا پزشک مراجعه کرد تا از آسیب به بافت دست و اعصاب جلوگیری شود.
نتیجهگیری
در این مطلب در رابطه با ورم دست بعد از سرم زدن صحبت کردیم و گفتیم چگونه میتوان این عارضه را درمان کرد. یکی از بهترین راهکارها برای جلوگیری از بروز چنین عارضهای، کمک گرفتن از یک تیم حرفهای برای تزریق سرم است. کوشان نرس یکی از بهترین مجموعههای فعال در زمینهی سرم تراپی در منزل است که میتوانید برای دریافت خدمات در شهر تهران انتخاب کنید. جهت کسب اطلاعات بیشتر کافی است با شماره تلفن 09105603084 تماس بگیرید.
سوالات متداول
آیا ماساژ دادن دست متورم بعد از تزریق سرم کار درستی است؟
در ۲۴ ساعت اول به هیچ وجه نباید دست را ماساژ دهید چون التهاب را بیشتر میکند. اما بعد از گذشت یک روز، میتوانید دست را بسیار آرام و بدون فشار، از سمت انگشتان به طرف آرنج ماساژ دهید تا مایع زیر پوست زودتر جذب شود.
چطور جلوی بروز ورم دست در تزریقهای بعدی سرم را بگیریم؟
هنگام وصل بودن سرم دست خود را کج نکنید و تکانهای ناگهانی ندهید. همچنین اگر در طول تزریق احساس سوزش، درد یا باد کردن دست داشتید، بلافاصله به پرستار اطلاع دهید تا سرعت
برای کاهش سریع ورم دست، کمپرس گرم بهتر است یا کمپرس سرد؟
در ۲۴ ساعت اول حتما از کمپرس سرد استفاده کنید تا رگها تنگ شوند و درد و التهاب افت کند. بعد از گذشت یک شبانهروز، کمپرس گرم بگذارید تا با افزایش گردش خون، مایع زودتر جذب شود.
ورم دست بعد از سرم تا چند روز طول میکشد و چه زمانی خوب میشود؟
در حالت عادی و خفیف، این تورم بین ۲۴ تا ۴۸ ساعت بعد با جذب تدریجی مایع توسط بدن برطرف میشود. اگر از کمپرس مناسب استفاده کنید و به دستتان استراحت دهید، سرعت بهبود و فروکش کردن ورم بسیار بیشتر خواهد شد.
