سرم رینگر چیست؟ بیشتر برای چه بیمارانی تجویز می‌شود؟

سرم رینگر یک مایع تزریقی و جایگزین پلاسما است که برای درمان کم آبی مورد استفاده قرار می‌گیرد. این محصول که دارای غلظت املاح مشابه با بدن انسان است به عنوان یکی از پرکاربردترین سرم‌های درمان‌کننده کم آبی بدن شناخته می‌شود.

در این مطلب از مجله‌ی کوشان نرس تصمیم داریم در رابطه با محلول رینگر صحبت کرده و اطلاعاتی را ارائه دهیم. برای کسب اطلاعات بیشتر با ما همراه شوید.

معرفی سرم رینگر

سرم رینگر یک مایع تزریقی ایزوتونیک و جایگزین مایعات بدن است که ترکیبات آن را دقیقا از روی پلاسمای خون انسان الگوبرداری کرده‌اند. بر خلاف سرم‌های نمکی ساده، رینگر علاوه بر آب مقطر و نمک طعام (سدیم کلراید)، دو عنصر کلیدی دیگر یعنی پتاسیم کلراید و کلسیم کلراید را هم در خود دارد. از آنجا که غلظت و فشار اسمزی این سرم کاملا با فشار طبیعی خون یکسان است، با تزریق آن هیچ شوکی به سلول‌ها وارد نمی‌شود و مایعات بدون تغییر شکل سلول‌ها مستقیما وارد جریان خون می‌شوند.

مزایای سرم رینگر

استفاده از سرپ رینگر مزایای بسیار زیادی برای فرد بیمار دارد که از مهم‌ترین آن‌ها می‌توانیم به موارد زیر اشاره کنیم:

جبران سریع مایعات و بازسازی توازن الکترولیت‌های بدن

وقتی بدن املاح ضروری‌اش را از دست می‌دهد، تزریق سرم رینگر به طور مستقیم مایعات فضای بین‌سلولی و عروق را پر می‌کند. سدیم موجود در این سرم مسئول اصلی نگه‌داشتن آب در جریان خون است و پتاسیم و کلسیم هم بلافاصله کمبود املاح حیاتی بدن را جبران می‌کنند. این ترکیب سه تایی کم‌آبی بافت‌ها را از بین می‌برد، غلظت املاح خون را در سطح طبیعی نگه می‌دارد و ضعف، بی‌حالی و گیجی ناشی از کمبود الکترولیت‌ها را خیلی سریع برطرف می‌سازد.

جلوگیری از افت ناگهانی فشار خون و شوک هیپوولمیک

افت شدید مایعات بدن، دیواره رگ‌ها را کم‌فشار کرده و جریان خون را به نقطه‌ای نگران‌کننده می‌رساند. سرم رینگر با ورود به جریان عمومی خون، رگ‌ها را پر می‌کند و فشار داخل عروق را بالا می‌برد. این کار باعث می‌شود حجم خون در گردش ثابت بماند، اکسیژن و مواد مغذی بدون وقفه به مغز و بقیه ارگان‌های حیاتی برسند و خطر ورود بیمار به مرحله شوک هیپوولمیک (شوک ناشی از کمبود حجم خون) به کلی خنثی شود.

حفظ ثبات همودینامیک بدن در طول عمل جراحی و پس از آن

در طی عمل‌های جراحی، بدن مقادیر زیادی مایعات را از طریق شکاف‌های بافتی، خونریزی و حتی اثر داروی بیهوشی از دست می‌دهد. محلول رینگر بهترین مایع جایگزین در اتاق عمل است؛ چون بدون رقیق کردن بیش از حد خون، حجم مایعات در گردش را ثابت نگه می‌دارد. استفاده از این سرم افت فشار ناشی از بیهوشی را جبران می‌کند، خون‌رسانی به بافت‌ها را روشن نگه می‌دارد و دوره ریکاوری بیمار را بعد از هوشبری بسیار هموارتر و بی‌خطرتر می‌سازد.

تنظیم هوشمندانه ضربان قلب و تقویت عملکرد سیستم عصبی

وجود کلسیم و پتاسیم در سرم ایزومتریک رینگر، این محصول را به یک گزینه عالی برای حمایت از سیستم قلبی و عضلانی تبدیل کرده است. پتاسیم ریتم و نظم ضربان قلب را کنترل کرده، کلسیم نیز قدرت انقباضی عضله قلب را بالا می‌برد. تزریق هم‌زمان این دو ماده مانع از بروز اختلالات خطرناکی مثل آریتمی (نامنظم شدن تپش قلب) شده و با بهبود پیام‌رسانی در اعصاب، جلوی اسپاسم‌ها و گرفتگی‌های دردناک عضلانی را می‌گیرد.

عوارض جانبی تزریق سرم رینگر

سرم ایزوتونیک رینگر به طور کلی یک محلول ایمن و سازگار با بدن است، اما تزریق غیراصولی، سرعت بالای ورود مایع به رگ یا تجویز آن برای افراد خاص می‌تواند عوارضی به همراه داشته باشد. از مهم‌ترین این عوارض می‌توانیم به موارد زیر اشاره کنیم:

• عوارض موضعی در محل تزریق: نفوذ مایع سرم به زیر پوست، التهاب دیواره رگ، سوزش، قرمزی یا درد در محل ورود آنژیوکت از عوارض شایع تزریق موضعی هستند.
• تجمع مایعات و ورم (ادِم): اگر سرم با سرعت بالا یا به مقدار زیاد تزریق شود، حجم مایعات بدن بیش از حد افزایش یافته و باعث تورم در دست‌ها، پاها و در موارد شدیدتر، ورم ریه می‌شود.
• برهم خوردن تعادل الکترولیت‌ها: تزریق بیش از حد این سرم ممکن است غلظت پتاسیم (هایپرکالمی) یا کلسیم (هایپرکلسیمی) را در خون بیش از حد بالا ببرد که با نشانه‌هایی مثل ضعف عضلانی یا نامنظم شدن ضربان قلب همراه است.
• تغییرات فشار خون: سرعت بالای تزریق سرم می‌تواند فشار خون را به طور ناگهانی بالا ببرد و فشار مضاعفی به قلب وارد کند.

کاندیدای مناسب سرم رینگر

سرم تزریقی رینگر گزینه‌ای عالی برای بیمارانی است که در اثر اسهال و استفراغ شدید، تعریق مفرط یا سوختگی‌های گسترده، حجم زیادی از آب و املاح بدن خود را از دست داده‌اند. همچنین افرادی که به دلیل خونریزی‌های ناگهانی یا حوادث دچار کاهش شدید حجم خون (هیپوولمی) شده‌اند، برای تثبیت سریع فشار خون و جلوگیری از شوک می‌توانند از این محصول استفاده کنند.

جالب است بدانید تیم درمانی محلول رینگر را در طول عمل‌های جراحی طولانی‌مدت و برای بیماران مبتلا به اختلالات الکترولیتی نیز تزریق می‌کنند تا عملکرد قلب، کلیه‌ها و اعصاب در ایمن‌ترین حالت ممکن باقی بماند.

کاندیدای نامناسب سرم رینگر

تزریق سرم ایزومتریک رینگر برای بیماران مبتلا به نارسایی پیشرفته کلیوی، مبتلایان به نارسایی احتقانی قلب و افراد دارای نارسایی شدید کبد نامناسب است؛ زیرا کلیه و قلب ضعیف‌شده توانایی دفع و مدیریت حجم زیاد مایعات و املاح را ندارند و ممکن است دچار ورم ریه یا تجمع مایعات شوند. افرادی که سطح پتاسیم یا کلسیم خون آن‌ها به‌طور غیرطبیعی بالا است نیز، نباید از این سرم استفاده کنند؛ زیرا پتاسیم و کلسیم موجود در آن می‌تواند وضعیت آن‌ها را وخیم‌تر کند.

مقایسه سرم رینگر، نرمال سالین و رینگر لاکتات

محلول رینگر، نرمال سالین و رینگر لاکتات سه مورد از سرم‌های تزریقی پرکاربردی هستند که برای درمان کم آبی مورد استفاده قرار می‌گیرند. این سه محصول یک سری تفاوت‌ها با یکدیگر دارند که در جدول زیر می‌توانید مشاهده کنید:

نتیجه‌گیری

در این مطلب به بررسی سرم رینگر پرداختیم و گفتیم این محصول چیست، چه مزایایی دارد و برای چه بیمارانی تجویز می‌شود. چنانچه نیاز به تزریق سرم دارید اما به هر دلیلی نمی‌خواهید به مراکز درمانی مراجعه کنید، کوشان نرس گزینه‌ای مناسب برای تزریق سرم در منزل است.

البته فراموش نکنید سرم تراپی در منزل توسط کوشان نرس، بدون داشتن نسخه پزشک امکان‌پذیر نیست.

سوالات متداول

چرا محلول رینگر را نباید هم‌زمان با کیسه خون تزریق کرد؟

کلسیم موجود در سرم ایزوتونیک رینگر می‌تواند با مواد ضد انعقاد موجود در کیسه خون واکنش نشان داده و باعث لخته شدن خون درون ست تزریق شود.

تفاوت اصلی محلول رینگر با سرم نمکی (نرمال سالین) چیست؟

سرم نمکی فقط حاوی سدیم و کلر است، اما سرم ایزوتونیک رینگر علاوه بر سدیم و کلر، املاح حیاتی دیگری مانند پتاسیم و کلسیم را هم دارد و فشار کمتری به کلیه‌ها وارد می‌کند.

مهم‌ترین کاربرد محلول رینگر چیست؟

این سرم حجم مایعات خون را به سطح استاندارد برمی‌گرداند.

در صورت بروز سوزش یا تورم در محل آنژیوکت حین تزریق چه باید کرد؟

باید تزریق بلافاصله متوقف شود؛ چرا که احتمال خروج سوزن از رگ و نفوذ مایع سرم به زیر پوست وجود دارد.